Ateński Akropol
Ateński Akropol
 
Grecja: słoneczna, gościnna i słodka jak jej pomarańcze została już tylko w naszych wspomnieniach. W dniach od 8-go do 15-go maja 2014 roku pielgrzymowaliśmy śladami św. Pawła po Grecji.
Niewiele jest starożytnych miejsc, o których można powiedzieć, że przebywał w nich Apostoł Narodów. Jedną z nich jest z pewnością starożytny Korynt. Dlatego też zaraz po szczęśliwym wylądowaniu w Atenach pokonujemy Kanał Koryncki i udajemy się na Peloponez, aby szukać śladów św. Pawła w antycznym Koryncie. Mszę św. odprawiamy w ruinach starożytnego Koryntu w pobliżu miejsca, gdzie nauczał św. Paweł. W Koryncie Apostoł spędził osiemnaście miesięcy, w ciągu których udało mu się pozyskać dla Ewangelii wielu spośród mieszkańców Koryntu.
Ateny
Ateny
Gdy św. Paweł opuścił Korynt nie zapomniał o swoich duchowych dzieciach i utrzymywał z nimi kontakt śląc listy. W nich poruszał problem grzechów i wad. Pisał o problemach rozłamu, niezgody i braku miłości. W Pierwszym Liście do Koryntian, w 13 rozdziale św. Paweł zawarł najpiękniejszy hymn Nowego Testamentu: Hymn o Miłości.

W piątek 9-go maja wyruszamy do Epidawros. Po drodze mijamy port Kenchry, z którego św. Paweł wypłynął do Azji. W Epidawros zwiedzamy sanktuarium Asklepiosa, a w muzeum podziwiamy narzędzia chirurgiczne z tamtych czasów. Następnie udajemy się do antycznego teatru, który jest wprawdzie mniejszy od tego w Pergamonie, ale który każdego lata, kiedy w sezonie wystawiane są w nim antyczne sztuki teatralne, zdumiewa każdego widza swoją akustyką.
Delfy
Delfy
Zachwyceni wielkością teatru przedzieramy kartki papieru i oczekujemy potwierdzenia wspaniałej akustyki przez siedzących w ostatnich rzędach pielgrzymów. Opuszczamy sanktuarium i teatr, i udajemy się do jednego z piękniejszych miast Grecji, położonego na półwyspie Peloponez, do niewielkiego miasteczka Nafplio. Nasza dzisiejsza Msza św. odprawiana jest właśnie tutaj w kościele Przemienienia Pańskiego. Po Mszy św. korzystamy z gościnności gospodarzy, popijamy smaczną kawkę i poznajemy smak pomarańczy „prosto z ogrodu”. Wzmocnieni na duchu i na ciele udajemy się w drogę do Myken. Prace wykopaliskowe na tym terenie rozpoczął w 1874 roku Heinrich Schliemann, słynny odkrywca Troi. Na zewnątrz obwarowań znajdują się grobowce władców Myken, a wśród nich grobowiec Agamemnona i jego zdradliwej żony Klitajmestry.

W sobotę 10-go maja wyruszamy do Delf – miejsca szczególnego dla starożytnych Greków.
Epidawros
Epidawros
To właśnie tutaj, w samym środku świata antycznego Apollo przez Pytię przepowiadał przyszłość. Przybywali tu starożytni pielgrzymi, królowie i cesarze. Istnieje przypuszczenie, że św. Paweł o tym miejscu wiedział. Pochodził przecież z Tarsu, a tam rządzili Grecy. Na zakończenie dnia zwiedzamy jeszcze prawosławny klasztor bł. Łukasza.

W niedzielę 11-go maja wyruszamy w kierunku Salonik, ale po drodze zatrzymujemy się w Filippi i w Kavali. Filippi jest pierwszym miastem europejskim, w którym św. Paweł głosił Ewangelię. Przybył tutaj z Sylasem i Tymoteuszem.
Filippi
Filippi
W mieście tym istniał kult cesarza, więc wszystko co głosił św. Paweł było zabronione. Razem z Sylasem zostali ubiczowani i wtrąceni do więzienia. Jednak jako obywatele rzymscy już na drugi dzień byli wypuszczeni na wolność. W Dziejach Apostolskich czytamy: „... Ci przestraszyli się, usłyszawszy, że są Rzymianami. Przyszli, przeprosili ich i wyprowadziwszy, prosili, aby opuścili miasto. Oni zaś, wyszedłszy z więzienia, wstąpili do Lidii, zobaczyli się z braćmi, pocieszyli ich i odeszli.” Mowa jest tu o św. Lidii, która jako pierwsza Europejka została ochrzczona przez św. Pawła nad pobliską rzeką Angistą.

Po południu przejeżdżamy do Kavali, portu nad Zatoką Kavalska, do którego z Azji przypłynął Apostoł Paweł rozpoczynając podróż misyjną w Europie.
W poniedziałek 12-go maja większość dnia spędzamy na zwiedzaniu stolicy Macedonii, którą są Saloniki, drugie co do wielkości miasto w Grecji.
Klasztor bł. Łukasza
Klasztor bł. Łukasza
Zwiedzamy Bazylikę św. Demetriusza, czyli największy kościół prawosławny w Grecji oraz centrum miasta z Białą Wieżą i Łukiem Triumfalnym. Saloniki były miejscem nauczania św. Pawła i adresatem jego dwóch listów. Apostoł Narodów znalazł tu synagogę, w której przemawiał do Żydów i rzymską agorę, na której zwracał się do pogan. Gniew wielu Żydów szybko jednak narastał i św. Paweł musiał ukryć się w starożytnej Berei. Dzisiaj jest to małe miasteczko o nazwie Weria, w którym znajdujemy piękny pomnik św. Pawła. W drodze do hotelu w Kalambace wstępujemy jeszcze do pracowni ikon. Dowiadujemy się, że ikony się pisze, a nie maluje, i że są trzy szkoły pisania ikon: kreteńska, macedońska i tesalijska.

We wtorek 13-go maja zaraz po śniadaniu wyjeżdżamy w kierunku Meteorów. Meteora, to masyw skał „między niebem a ziemią”, a na nich zawieszone, prawosławne klasztory Monastyry. Założycielem pierwszego klasztoru był w 1336 roku św. Anastazy Meteorita, który, jak głosi legenda, wzniósł się na skrzydłach orła,
Meteory
Meteory
żeby być jak najbliżej Boga. Z 21 klasztorów, które istniały w Meteorach dawniej, dzisiaj żyje tylko 6. W celu ich zwiedzania nie trzeba wspinać się po linie, ani być wciąganym w koszu, bo dzisiaj do udostępnionych dla turystów Monastyrów dojeżdża się komfortowo autobusem po nowo wybudowanych drogach. Nasz kierowca Paweł świetnie sobie radzi na tych drogowych serpentynach i szczęśliwie wyprowadza nas na prostą drogę do Aten. Po drodze zatrzymujemy się na małą sesję zdjęciową w Termopilach – miejscu słynnej bitwy 480 roku pomiędzy Persami a Grekami wspieranymi przez Spartan. Na kartach historii tej bitwy niezbyt dzielnie zapisał się Efialdis, Grek z Malis. W drugi dzień bitwy zdradził Grecję i doprowadził tajnym przejściem wojska perskie na tyły jej wojsk. Chyba dlatego też w dzisiejszej grece słowo Efialtis znaczy „koszmar”.
Przesłanie św. Pawła na Areopagu
Przesłanie św. Pawła na Areopagu

Dzień 14-go maja rozpoczynamy Mszą św. w Katedrze św. Dionizego w Atenach. Ateny, to miasto bogini mądrości, a w jego centrum Akropolis. Czy można to miejsce, miejsce związane z mitologią i wierzeniami starożytnych Greków łączyć ze św. Pawłem? W Dziejach Apostolskich czytamy: „Czekając na nich (na Sylasa i Tymoteusza) w Atenach, Paweł burzył się na widok miasta pełnego bożków. Rozprawiał też w synagodze z Żydami i z bojącymi się Boga i codziennie na agorze z tymi, których tam spotkał”. Agora to rynek i miejsce zebrań publicznych. Dalej czytamy: „Zabrali go i zaprowadzili na Areopag i zapytali: Czy moglibyśmy się dowiedzieć, jaką to nową naukę głosisz?”. Areopag, na którym przemawiał św. Paweł, to wzgórze w pobliżu Akropolu, potem najwyższy trybunał ateński. Św. Paweł przypłynął do Aten okrętem. Stanął na ateńskim Areopagu, spoglądał na grecką Agorę, w oddali widział Forum rzymskie, a po drugiej stronie wznoszący się Akropol. Mimo, że św. Paweł nie odniósł w Atenach spodziewanych rezultatów, to jak czytamy w Dziejach Apostolskich: „ Niektórzy jednak przyłączyli się do niego i uwierzyli. Wśród nich Dionizy Areopagita i kobieta imieniem Damaris, a z nimi inni”. Przesłanie św. Pawła z mowy na Areopagu, kiedy mówił o Bogu, w którym żyjemy, poruszamy się i jesteśmy, bo wszyscy jesteśmy bowiem z jego rodu (DZ 28) ma wielkie znaczenie dla wszystkich chrześcijan w obronie wiary w jednego Boga. Wzmocnieni przesłaniem św. Pawła kończymy naszą pielgrzymkę Jego śladami właśnie tu, na Areopagu, gdzie Apostoł Narodów modlił się i nauczał rozprawiając o królestwie Bożym.
Barbara Nowak